14/05/2025 | kien.le
Thực tế có rất nhiều phương pháp học tiếng Anh được phát triển dựa trên các bài tập rèn luyện trí nhớ mà bạn có thể áp dụng. Mỗi phương pháp sẽ có một đặc điểm riêng, phù hợp với trình độ và độ tuổi khác nhau. Tuy nhiên, với phương pháp lặp lại ngắt quãng (Spaced Repetition), người học có thể áp dụng mọi lúc mọi nơi, trong những khoảng thời gian rảnh rỗi mà vẫn đảm bảo hiệu quả ngoài mong đợi.
Spaced Repetition là gì?
Spaced Repetition là phương pháp học tập dựa trên nguyên tắc ôn lại kiến thức theo các khoảng thời gian giãn cách hợp lý, thay vì học lặp đi lặp lại liên tục trong thời gian ngắn. Khoảng cách giữa các lần ôn sẽ tăng dần theo mức độ ghi nhớ của người học.
Kiểm tra phát âm với bài tập sau:
Nói một cách đơn giản, phương pháp Spaced Repetition là cách học “ôn đúng lúc”, giúp não bộ ghi nhớ thông tin lâu hơn mà không cần học quá nhiều.
Trong tiếng Anh, Spaced Repetition method (phương pháp Spaced Repetition) thường được dùng để:
- Học và ghi nhớ từ vựng
- Ghi nhớ root words, collocations
- Ôn cấu trúc ngữ pháp tiếng Anh
- Củng cố kiến thức học thuật cho IELTS
Ví dụ: Giả sử bạn học từ vựng “meticulous” (tỉ mỉ) thì có thể áp dụng phương pháp Spaced Repetition như sau:
- Ngày 1: Học nghĩa, phát âm, ví dụ
- Ngày 2: Ôn lại nhanh bằng flashcard
- Ngày 4: Gặp lại từ trong bài đọc
- Ngày 8: Làm quiz ngắn
- Ngày 15: Ôn lại lần cuối (nếu đã nhớ từ vựng)
Cơ sở khoa học của phương pháp Spaced Repetition
Nền tảng khoa học của Spaced Repetition technique (kỹ thuật Spaced Repetition) xuất phát từ nghiên cứu về đường cong quên lãng (The Forgetting Curve) do nhà tâm lý học Hermann Ebbinghaus đề xuất. Nghiên cứu này cũng được nhiều tổ chức giáo dục quốc tế sử dụng để giải thích cơ chế ghi nhớ của não bộ.
Não bộ quên thông tin nhanh như thế nào?
Theo nghiên cứu, sau 24 giờ, não có thể quên tới hơn một nửa lượng thông tin mới học. Nếu không ôn tập, kiến thức sẽ tiếp tục giảm mạnh trong những ngày tiếp theo. Điều này lý giải vì sao học “nhồi nhét” thường chỉ hiệu quả trong thời gian rất ngắn.
Vai trò của việc ôn tập đúng thời điểm
Spaced Repetition không khuyến khích ôn liên tục, mà tập trung vào thời điểm ôn phù hợp khi não bộ bắt đầu có dấu hiệu quên. Việc ôn lại đúng lúc sẽ làm chậm quá trình quên và giúp não bộ củng cố thông tin đã học.
Vì sao Spaced Repetition giúp ghi nhớ lâu hơn?
Mỗi lần ôn theo Spaced Repetition schedule (lịch trình Spaced Repetition), não bộ phải:
- Kích hoạt lại ký ức cũ
- Tăng cường liên kết thần kinh
- Đưa kiến thức vào trí nhớ dài hạn
Nhờ đó, Spaced Repetition system (hệ thống Spaced Repetition) mang lại hiệu quả bền vững hơn so với học nhồi nhét.
So sánh với học nhồi nhét (cramming)
| Tiêu chí | Spaced Repetition | Học nhồi nhét |
| Mục tiêu | Ghi nhớ lâu dài | Nhớ ngắn hạn |
| Áp lực | Thấp | Cao |
| Hiệu quả | Ổn định | Dễ quên |
| Phù hợp học ngoại ngữ | Rất cao | Thấp |
Nguyên lý hoạt động của Spaced Repetition và cách áp dụng vào thực tế
Nguyên lý hoạt động
Chu kỳ ôn tập chuẩn của phương pháp Spaced Repetition
Spaced Repetition thường được áp dụng như sau:
- Lần 1: Học kiến thức mới
- Lần 2: Ôn sau 1 ngày
- Lần 3: Ôn sau 3 ngày
- Lần 4: Ôn sau 7 ngày
- Lần 5: Ôn sau 14 ngày
- Lần 6: Ôn sau 30 ngày
- Sau đó tiếp tục giãn cách nếu vẫn ghi nhớ tốt
Đây là nguyên tắc nền tảng của Spaced Repetition algorithm (thuật toán Spaced Repetition) trong các ứng dụng học tập hiện nay.
Thời điểm hiệu quả nhất là ngay trước khi bạn quên hoàn toàn, tức là khi còn nhớ mang máng. Việc ôn lúc này giúp não bộ ghi nhớ sâu hơn so với ôn quá sớm hoặc quá muộn.
Các bước áp dụng phương pháp Spaced Repetition
Bước 1: Chuẩn bị nội dung cần học: Hãy chia nhỏ kiến thức: từ vựng, cấu trúc.
Bước 2: Học kiến thức mới lần đầu: hểu rõ nghĩa, ngữ cảnh và cách dùng.
Bước 3: Ôn lại lần đầu: ôn sau 24 giờ bằng flashcard hoặc câu hỏi ngắn.
Bước 4: Ôn tập theo lịch lặp lại: tuân thủ lịch để tạo thành Spaced Repetition ổn định.
>>> Hãy bắt tay vào áp dụng phương pháp học từ vựng Spaced Repetition và đừng quên kết hợp luyện tập phát âm từ vựng cùng ELSA Speak để nâng trình tiếng Anh toàn diện nhé!
Những lợi ích và hạn chế của phương pháp Spaced Repetition
Lợi ích
- Ghi nhớ kiến thức lâu dài: Spaced Repetition giúp chuyển thông tin từ trí nhớ ngắn hạn sang dài hạn nhờ việc ôn tập đúng thời điểm, hạn chế tình trạng “học trước quên sau”.
- Giảm áp lực học nhồi nhét: Thay vì học dồn trong thời gian ngắn, người học được phân bổ khối lượng kiến thức đều đặn, giúp việc học trở nên nhẹ nhàng và bền vững hơn.
- Tiết kiệm thời gian về lâu dài: Dù cần thời gian ban đầu để xây dựng lịch ôn, nhưng về lâu dài, bạn sẽ ít phải học lại từ đầu, từ đó tiết kiệm đáng kể thời gian ôn tập.
- Phù hợp học từ vựng và IELTS: Phương pháp này đặc biệt hiệu quả với học từ vựng, collocations, cấu trúc học thuật, những nội dung cần ghi nhớ và vận dụng lâu dài trong IELTS.
- Dễ kết hợp với công nghệ: Nhiều ứng dụng và nền tảng học tập hiện nay đã tích hợp Spaced Repetition, giúp người học tự động hóa lịch ôn và theo dõi tiến độ hiệu quả.
Hạn chế
- Cần kỷ luật học tập cao: Người học phải duy trì thói quen ôn tập đều đặn theo lịch, nếu bỏ quên nhiều lần, hiệu quả của phương pháp sẽ giảm đáng kể.
- Không cho kết quả tức thì: Spaced Repetition hướng tới hiệu quả lâu dài nên không phù hợp với tâm lý muốn thấy kết quả nhanh trong thời gian rất ngắn.
- Dễ nản nếu thiếu công cụ hỗ trợ: Việc tự xây dựng lịch ôn thủ công có thể gây nhàm chán, đặc biệt với người mới bắt đầu hoặc thiếu động lực học tập.
- Không phù hợp học cấp tốc: Với những trường hợp cần ghi nhớ gấp trong vài ngày, phương pháp này không phát huy tối đa hiệu quả so với các cách học ngắn hạn khác.
Cách gia tăng hiệu quả khi học tiếng Anh với Spaced Repetition
Sử dụng Flashcard và Hộp ôn tập (Leitner System)
Flashcard là công cụ cơ bản nhưng rất hiệu quả khi áp dụng phương pháp học Spaced Repetition. Mỗi thẻ thường bao gồm từ vựng hoặc cấu trúc ở một mặt và nghĩa, ví dụ ở mặt còn lại, buộc người học phải chủ động ghi nhớ trước khi kiểm tra đáp án.
Leitner System là cách nâng cao của flashcard, trong đó các thẻ được chia vào nhiều hộp dựa trên mức độ ghi nhớ. Những thẻ khó sẽ được ôn lại thường xuyên hơn, trong khi thẻ đã nhớ tốt sẽ được giãn thời gian ôn. Cách này giúp người học tập trung nhiều hơn vào phần kiến thức còn yếu, đồng thời tuân theo đúng nguyên lý lặp lại ngắt quãng.
Kết hợp Active Recall và Spaced Repetition
Spaced Repetition sẽ hiệu quả hơn nhiều khi đi kèm với Active Recall là kỹ thuật chủ động nhớ lại thông tin thay vì chỉ đọc lại. Thay vì xem lại từ vựng hay ghi chú, người học nên tự đặt câu hỏi và cố gắng trả lời trước khi kiểm tra đáp án.
Sự kết hợp giữa Active Recall and Spaced Repetition giúp não bộ phải làm việc tích cực hơn trong mỗi lần ôn tập. Nhờ đó, kiến thức không chỉ được nhớ lâu mà còn dễ dàng vận dụng trong giao tiếp và làm bài thi tiếng Anh.
Tận dụng các app/web ôn luyện
Hiện nay, nhiều ứng dụng và website học tiếng Anh đã tích hợp sẵn Spaced Repetition, giúp người học không cần tự xây dựng lịch ôn thủ công. Các nền tảng này thường sử dụng thuật toán để điều chỉnh thời gian ôn dựa trên mức độ ghi nhớ của từng cá nhân.
Việc sử dụng app/web không chỉ tiết kiệm thời gian mà còn giúp duy trì thói quen học đều đặn, đặc biệt phù hợp với người bận rộn hoặc học tiếng Anh trong thời gian dài.
Kết hợp dùng sơ đồ tư duy (Mindmap)
Mindmap là công cụ hỗ trợ hiệu quả khi học từ vựng theo chủ đề. Khi kết hợp với Spaced Repetition, sơ đồ tư duy giúp người học ghi nhớ kiến thức theo mối liên hệ, thay vì học rời rạc từng từ đơn lẻ.
Việc ôn tập mindmap theo lịch lặp lại ngắt quãng giúp tăng khả năng liên tưởng và ghi nhớ ngữ nghĩa, từ đó cải thiện đáng kể vốn từ và khả năng sử dụng tiếng Anh trong thực tế.
Các app/web có sử dụng phương pháp Spaced Repetition
Quizlet
Tính năng nổi bật:
- Cho phép tạo flashcard, trò chơi, bài kiểm tra đa dạng trên nền tảng web và app.
- Nhiều chế độ học khác nhau giúp thay đổi cách ôn tập và tăng trải nghiệm học tập.
Ưu điểm:
- Giao diện thân thiện, dễ dùng cho mọi lứa tuổi.
- Có thư viện flashcard đồ sộ do cộng đồng tạo sẵn.
Nhược điểm: Một số tính năng nâng cao yêu cầu phải trả phí.
Anki
Tính năng nổi bật:
- Sử dụng thuật toán Spaced Repetition để tự động lên lịch ôn tập tối ưu.
- Hỗ trợ tạo flashcard đa phương tiện (hình ảnh, âm thanh) trên web và đa nền tảng.
Ưu điểm:
- Tùy chỉnh bài học linh hoạt theo nhu cầu học.
- Có rất nhiều bộ thẻ miễn phí do cộng đồng chia sẻ.
Nhược điểm: Ban đầu có thể khó để thiết lập nếu bạn mới dùng SRS.
Memrise
Tính năng nổi bật: Kết hợp Spaced Repetition với nghe – nói – video người bản xứ, đem lại trải nghiệm học từ vựng sống động hơn.
Ưu điểm:
- Tính gamification giúp học vui và có động lực hơn.
- Có nhiều khóa học theo chủ đề giúp ghi nhớ ngôn ngữ tự nhiên hơn.
Nhược điểm:
- Tùy chỉnh flashcard cá nhân còn hạn chế.
- Một số nội dung và tính năng chất lượng yêu cầu trả phí.
Brainscape
Tính năng nổi bật:
- Sử dụng Confidence-Based Repetition (CBR) là thuật toán đánh giá độ tự tin trước khi ôn lại.
- Tự động điều chỉnh lịch học dựa trên mức độ bạn nhớ hay quên.
Ưu điểm:
- Cá nhân hóa quá trình học theo lực nhớ riêng của bạn.
- Có thư viện flashcard đa chủ đề.
Nhược điểm:
- Một số tính năng nâng cao nằm trong gói trả phí.
- Thuật toán CBR đôi khi không phù hợp với người quen với cách học truyền thống.
Câu hỏi thường gặp
Spaced Repetition khác gì Leitner System?
Spaced Repetition (lặp lại ngắt quãng) là một nguyên lý khoa học, còn Leitner System là một phương pháp cụ thể để áp dụng nguyên lý đó vào thực tế. Ví dụ: Nếu sử dụng app Anki, bạn đang dùng Spaced Repetition với thuật toán hiện đại. Nếu dùng hộp giấy chia ngăn, bạn đang dùng Leitner System, là một cách triển khai thủ công. Cả hai đều cùng chung mục đích là giúp bạn nhớ lâu hơn.
Spaced Repetition có phù hợp với tất cả mọi người không?
Phù hợp với đa số người học lâu dài, đặc biệt là người học ngoại ngữ.
Spaced Repetition có áp dụng cho mọi môn học không?
Có thể áp dụng cho ngôn ngữ, y khoa, luật, lịch sử và các môn ghi nhớ cao.
Học theo phương pháp Spaced Repetition bao lâu thì thấy hiệu quả?
Thông thường sau 2 – 4 tuần, bạn sẽ thấy khả năng nhớ và phản xạ cải thiện rõ rệt.
Hy vọng bài viết này đã giúp bạn nắm vững cách áp dụng phương pháp Spaced Repetition hiệu quả. Bên cạnh đó, hãy tham khảo thêm danh mục Từ vựng thông dụng của ELSA Speak để tìm hiểu các bài viết mới nhé!
