13/02/2024 | kien.le
Cách đặt câu hỏi trong tiếng Anh là kiến thức ngữ pháp nền tảng giúp bạn tự tin mở đầu cuộc trò chuyện và nâng cao phản xạ giao tiếp. Bài viết này sẽ tổng hợp chi tiết các công thức đặt câu hỏi Yes/No, Wh-question (5W1H), câu hỏi đuôi và câu hỏi giả định chuẩn xác nhất! Hãy cùng ELSA Speak khám phá ngay nhé!
Ghi nhớ nhanhThông tin cần nhớ
Cách đặt câu hỏi dạng Yes/No question
Câu hỏi Yes/No (Yes/No questions) là dạng câu hỏi đóng căn bản nhất trong tiếng Anh, người nghe chỉ cần trả lời bằng cách đồng tình (Yes) hoặc phủ định (No).
Kiểm tra phát âm với bài tập sau:
Câu hỏi Yes/No dùng khi người nói muốn kiểm tra tính chính xác của một thông tin hoặc xin xác nhận từ đối phương.
Bạn vừa đọc 24 mục trong bài này. Nói thử xem phát âm chuẩn được bao nhiêu.
Công thức câu hỏi Yes/No: Tùy thuộc vào loại động từ xuất hiện trong câu, công thức câu hỏi Yes/No được chia thành 3 nhóm:
| Nhóm động từ | Thì / Dạng | Công thức câu hỏi Yes/No |
|---|---|---|
| Nhóm 1: Động từ To be | Hiện tại đơn | Am / Is / Are + S + Danh từ / Tính từ / Cụm giới từ? |
| Quá khứ đơn | Was / Were + S + Danh từ / Tính từ / Cụm giới từ? | |
| Nhóm 2: Động từ thường (Do / Does / Did) | Hiện tại đơn | Do / Does + S + V-inf? |
| Quá khứ đơn | Did + S + V-inf? | |
| Nhóm 3: Thì hoàn thành (Have / Has / Had) | Các thì hoàn thành | Have / Has / Had + S + V3/ed? |
Ví dụ:
- Với To be: Are you ready for the presentation? -> Yes, I am. / No, I am not. (Bạn đã sẵn sàng cho bài thuyết trình chưa? -> Vâng, tôi sẵn sàng. / Chưa, tôi chưa sẵn sàng.)
- Với Do/Does: Do they live in downtown Da Nang? -> Yes, they do. (Họ có sống ở trung tâm thành phố Đà Nẵng không? -> Có, họ có sống ở đó.)
- Với Did: Did you receive the confirmation email yesterday? -> Yes, I did. (Hôm qua bạn đã nhận được email xác nhận chưa? -> Vâng, tôi đã nhận được.)
- Với Have: Have you ever visited Ha Long Bay? -> No, I haven’t. (Bạn đã từng ghé thăm Vịnh Hạ Long chưa? -> Chưa, tôi chưa từng.)
Lưu ý quan trọng
- Quy tắc ngữ điệu: Người nói bắt buộc phải lên giọng (rising intonation) ở cuối câu hỏi Yes/No để câu nói tự nhiên và đúng ngữ điệu tiếng Anh bản xứ.
- Tránh trả lời cộc lốc: Thay vì chỉ nói mỗi “Yes” hoặc “No”, bạn nên thêm đại từ và trợ động từ để thể hiện sự lịch sự trong giao tiếp.
Cách đặt câu hỏi dạng Wh-question
Câu hỏi Wh-question (còn gọi là câu hỏi mở) dùng để thu thập thông tin chi tiết về người, vật, thời gian, địa điểm, lý do hoặc cách thức diễn ra của sự việc.
Công thức câu hỏi Wh-question: Cấu trúc câu hỏi Wh-question được phân biệt dựa trên vai trò của từ để hỏi. Dạng câu hỏi này dùng khi bạn cần người đối thoại cung cấp câu trả lời có nội dung thông tin cụ thể, không thể trả lời đơn thuần bằng Yes hoặc No.
| Wh-word + Trợ động từ (do/does/did) / To be / Modal Verb + S + V chính? |
Ví dụ: What did you buy at the supermarket yesterday? (Bạn đã mua gì ở siêu thị ngày hôm qua?)
- Dạng 2: Từ để hỏi đóng vai trò chủ ngữ (Không dùng trợ động từ do/does/did):
| Who / What / Which + V(chia theo thì) + Tân ngữ? |
Ví dụ: Who broke the window? (Ai đã làm vỡ cửa sổ?)
Lưu ý quan trọng
- Quy tắc ngữ điệu: Khác với câu hỏi Yes/No, câu hỏi Wh-question luôn xuống giọng (falling intonation) ở cuối câu.
- Không mượn trợ động từ khi hỏi chủ ngữ: Nếu Who hoặc What là đối tượng trực tiếp thực hiện hành động, bạn chia động từ thẳng theo thì như câu khẳng định bình thường.
Cách đặt câu hỏi đuôi (Tag question)
Câu hỏi đuôi (Tag questions) là cấu trúc gồm một mệnh đề trần thuật đi kèm một câu hỏi ngắn ở phía sau, dùng rất phổ biến trong đàm thoại hàng ngày.
Câu hỏi đuôi được sử dụng với hai mục đích chính:
- Để kiểm tra hoặc xác nhận lại thông tin mà người nói đã biết trước một phần
- Để tìm kiếm sự đồng thuận hoặc duy trì cuộc hội thoại một cách tự nhiên và thân thiện.
Mệnh đề chính và phần đuôi luôn trái dấu nhau: Mệnh đề khẳng định (+) → phần đuôi phủ định (-) và ngược lại.
| Mệnh đề chính, trợ động từ (+/-) + not + S? |
Ví dụ:
- Khẳng định đi với đuôi phủ định: You are an English teacher, aren’t you? (Bạn là một giáo viên tiếng Anh, có phải không?)
- Phủ định đi với đuôi khẳng định: She didn’t attend the seminar yesterday, did she? (Hôm qua cô ấy không tham dự hội thảo, phải không?)
Các trường hợp ngoại lệ quan trọng:
| Trường hợp đặc biệt | Mệnh đề chính | Phần đuôi tương ứng |
| Chủ ngữ I am | I am… | aren’t I? |
| Câu rủ rê với Let’s | Let’s + V-inf | shall we? |
| Câu mệnh lệnh yêu cầu | V-inf / Don’t + V-inf | will you? |
| Chủ ngữ chỉ vật không xác định | Nothing, everything | it? |
| Chủ ngữ chỉ người không xác định | Someone, nobody, everyone | they? |
Cách đặt câu hỏi với động từ thường
Khi trong câu xuất hiện động từ thường, việc đặt câu hỏi đòi hỏi bạn phải sử dụng các trợ động từ Do, Does hoặc Did.
Cấu trúc này dùng để hỏi về thói quen, hành động lặp đi lặp lại ở hiện tại hoặc sự kiện đã xảy ra và kết thúc trong quá khứ.
- Thể câu hỏi Yes/No:
| Do (dùng cho I, you, we, they, danh từ số nhiều) + S + V-inf? Does (dùng cho he, she, it, danh từ số ít) + S + V-inf? Did (dùng cho mọi chủ ngữ ở quá khứ) + S + V-inf? |
Ví dụ: Do you exercise at the gym every morning? (Bạn có tập thể dục ở phòng gym mỗi buổi sáng không?)
- Thể câu hỏi Wh-question:
| Wh-word + do / does / did + S + V-inf? |
Ví dụ: What time did you finish your assignment yesterday? (Hôm qua bạn đã hoàn thành bài tập lúc mấy giờ?)
Lưu ý quan trọng
- Đưa động từ chính về nguyên mẫu: Sai lầm phổ biến nhất của người học là vẫn giữ nguyên s/es hoặc ed ở động từ chính sau khi đã mượn trợ động từ.
- Hãy luôn nhớ: Một khi đã xuất hiện do, does, did thì động từ chính bắt buộc phải ở dạng V-inf.
Cách đặt câu hỏi với động từ khiếm khuyết
Động từ khiếm khuyết có quy tắc đặt câu hỏi đơn giản và trực tiếp hơn động từ thường rất nhiều.
Được sử dụng khi người nói muốn hỏi về khả năng thực hiện hành động, xin phép một cách lịch sự, tham vấn lời khuyên, đưa ra lời mời hoặc hỏi về sự bắt buộc.
- Dạng câu hỏi Yes/No:
| Modal Verb + S + V-inf? |
Ví dụ: Can you play the acoustic guitar? (Bạn có biết chơi đàn ghi-ta mộc không?)
- Dạng câu hỏi Wh-question:
| Wh-word + Modal Verb + S + V-inf? |
Ví dụ: Would you like a cup of hot green tea? (Bạn có muốn dùng một tách trà xanh nóng không?)
Lưu ý quan trọng
- Tuyệt đối không mượn trợ động từ Do/Does/Did: Vì modal verb đóng vai trò là một trợ động từ độc lập, bạn chỉ cần đảo trực tiếp modal verb lên trước chủ ngữ mà không được dùng thêm do, does hay did.
- Động từ chính luôn ở dạng V-inf: Mọi động từ theo sau modal verbs đều giữ nguyên dạng không chia.
Cách đặt câu hỏi tiếng Anh mô hình 5W1H
Mô hình 5W1H là khung tư duy kinh điển trong báo chí và giao tiếp tiếng Anh, đại diện cho 6 từ để hỏi cốt lõi bao quát toàn bộ khía cạnh của một vấn đề:
Mô hình 5W1H giúp người học không bị bí ý tưởng khi giao tiếp hoặc phỏng vấn xin việc:
| Từ để hỏi & Ý nghĩa | Đối tượng thông tin hướng tới | Ví dụ |
| What (Cái gì) | Đồ vật, hành động, sự việc hoặc khái niệm | What are you planning for the weekend? (Bạn dự định làm gì vào cuối tuần?) |
| Who (Ai) | Con người (người thực hiện hoặc nhận hành động) | Who is responsible for this project? (Ai chịu trách nhiệm cho dự án này?) |
| Where (Ở đâu) | Vị trí địa lý, địa điểm, phương hướng | Where will the international conference take place? (Hội nghị quốc tế sẽ diễn ra ở đâu?) |
| When (Khi nào) | Thời gian, thời điểm, mốc lịch sử | When does the morning train depart? (Chuyến tàu buổi sáng khởi hành khi nào?) |
| Why (Tại sao) | Lý do, nguyên nhân, mục đích | Why did you decide to learn English? (Tại sao bạn quyết định học tiếng Anh?) |
| How (Như thế nào) | Cách thức, phương tiện, tình trạng | How do you travel to your office every day? (Bạn đi làm hàng ngày bằng phương tiện gì / như thế nào?) |
Bước 1: Xác định rõ thông tin bạn muốn biết là người (Who), địa điểm (Where), hay lý do (Why).
Bước 2: Chọn từ để hỏi thích hợp đặt ở đầu câu.
Bước 3: Áp dụng công thức đảo trợ động từ phù hợp với thì của câu hỏi.
Cách đặt câu hỏi đưa ra một tình huống giả định
Trong giao tiếp nâng cao, đặt câu hỏi về một tình huống giả định giúp bạn thảo luận về các kịch bản tương lai, kế hoạch dự phòng hoặc những viễn cảnh không có thật:
Cấu trúc 1: Dùng What if (Điều gì sẽ xảy ra nếu…):
Giả định có thể xảy ra:
| What if + S + V(hiện tại đơn)? |
Ví dụ: What if it rains heavily tomorrow? (Điều gì sẽ xảy ra nếu ngày mai trời mưa lớn?)
Giả định trái thực tế ở hiện tại:
| What if + S + V(quá khứ đơn)? |
Ví dụ: What if you won a million dollars? (Điều gì sẽ xảy ra nếu bạn trúng số một triệu đô la?)
Cấu trúc 2: Dùng What would you do if… (Bạn sẽ làm gì nếu… – Dạng câu điều kiện loại 2):
| What would you do if + S + V2/ed? |
Ví dụ: What would you do if you lost your passport abroad? (Bạn sẽ làm gì nếu bạn bị mất hộ chiếu ở nước ngoài?)
Cấu trúc 3: Dùng Supposing / Imagine (Giả sử rằng…):
| Supposing / Imagine that + S + V(quá khứ), what would happen? |
Ví dụ: Supposing that we missed the last flight, where could we stay? (Giả sử chúng ta bị lỡ chuyến bay cuối cùng, chúng ta có thể ở đâu?)
Lưu ý quan trọng: Tương tự quy tắc trong câu giả định, khi đặt câu hỏi giả định trái ngược với thực tế ở hiện tại, bạn bắt buộc phải lùi động từ trong mệnh đề điều kiện về thì quá khứ đơn (to be chia là were cho mọi ngôi) và dùng would/could ở mệnh đề chính.
Cách đặt câu hỏi với các từ để hỏi trong tiếng Anh khác
Bên cạnh 6 từ để hỏi cơ bản trong mô hình 5W1H, tiếng Anh còn có các từ để hỏi ghép mở rộng giúp bạn đo lường số lượng, khoảng cách, thời gian và sở hữu:
| Từ để hỏi mở rộng & Ý nghĩa | Đối tượng cần hỏi | Ví dụ |
| Whose (Của ai) | Quyền sở hữu của đồ vật | Whose car is parked in front of the gate? (Xe ô tô của ai đang đỗ trước cổng vậy?) |
| Which (Cái nào / Người nào) | Sự lựa chọn trong một nhóm có giới hạn | Which color do you prefer, blue or green? (Bạn thích màu nào hơn, xanh dương hay xanh lá?) |
| How much (Bao nhiêu) | Giá tiền hoặc lượng của danh từ không đếm được | How much does this smartphone cost? (Chiếc điện thoại thông minh này có giá bao nhiêu?) |
| How many (Bao nhiêu) | Số lượng của danh từ đếm được số nhiều | How many foreign languages can you speak? (Bạn có thể nói được bao nhiêu ngoại ngữ?) |
| How long (Bao lâu) | Khoảng thời gian kéo dài của sự việc | How long have you lived in this city? (Bạn đã sống ở thành phố này được bao lâu rồi?) |
| How far (Bao xa) | Khoảng cách không gian giữa hai địa điểm | How far is it from here to the airport? (Từ đây đến sân bay bao xa?) |
| How often (Bao lâu một lần) | Mức độ thường xuyên, tần suất thực hiện hành động | How often do you visit your grandparents? (Bao lâu thì bạn đi thăm ông bà một lần?) |
| How old (Bao nhiêu tuổi) | Độ tuổi của người hoặc tuổi đời của đồ vật | How old is this historical building? (Tòa nhà lịch sử này bao nhiêu tuổi rồi?) |
Bạn muốn luyện tập phản xạ đặt câu hỏi và giao tiếp tự nhiên với AI? Trải nghiệm ngay ELSA Speak để cải thiện phát âm và ngữ pháp mỗi ngày!
Bài tập vận dụng
Bài tập 1: Chuyển câu khẳng định thành câu hỏi Yes/No và Wh-question
Hãy chuyển các câu trần thuật dưới đây thành câu hỏi tương ứng theo yêu cầu trong ngoặc:
- They are working on the annual financial report. (Chuyển thành câu hỏi Yes/No)
- She bought a new laptop at the electronics store yesterday. (Chuyển thành câu hỏi Yes/No)
- He can speak three foreign languages fluently. (Chuyển thành câu hỏi Yes/No)
- John left his umbrella at the bus stop this morning. (Đặt câu hỏi Wh-question cho phần thông tin: “his umbrella”)
- They will travel to Da Lat by train next week. (Đặt câu hỏi Wh-question cho phần thông tin: “by train”)
Đáp án
| Câu và Đáp án | Giải thích |
| 1. Are they working on the annual financial report? | Câu ở thì hiện tại tiếp diễn với động từ to be are, đảo are lên đầu câu trước chủ ngữ they. Dịch câu: Họ có đang làm việc với báo cáo tài chính hàng năm không? |
| 2. Did she buy a new laptop at the electronics store yesterday? | Câu ở thì quá khứ đơn với động từ thường bought, mượn trợ động từ did đặt đầu câu và đưa bought về nguyên mẫu buy. Dịch câu: Hôm qua cô ấy có mua một chiếc máy tính xách tay mới tại cửa hàng điện tử không? |
| 3. Can he speak three foreign languages fluently? | Câu chứa động từ khuyết thiếu can, đảo trực tiếp can lên trước chủ ngữ he và giữ nguyên động từ speak. Dịch câu: Anh ấy có thể nói lưu loát ba ngoại ngữ không? |
| 4. What did John leave at the bus stop this morning? | Thành phần his umbrella chỉ đồ vật nên dùng từ để hỏi What, mượn trợ động từ did ở quá khứ và đưa left về nguyên mẫu leave. Dịch câu: John đã để quên cái gì ở trạm xe buýt sáng nay? |
| 5. How will they travel to Da Lat next week? | Thành phần by train chỉ phương tiện di chuyển nên dùng từ để hỏi How, đảo trợ động từ will lên trước chủ ngữ they. Dịch câu: Họ sẽ đi du lịch Đà Lạt vào tuần tới bằng phương tiện gì? |
Bài tập 2: Đặt câu hỏi thích hợp cho phần thông tin
Hãy đặt câu hỏi thích hợp để tìm kiếm phần thông tin in đậm trong mỗi câu sau:
- The movie starts at 8:30 PM.
- She decided to stay at home because it rained heavily.
- Alexander Graham Bell invented the telephone in 1876.
- I visit my hometown twice a month.
- This stylish leather jacket costs 150 USD.
Đáo án
| Câu và Đáp án | Giải thích |
| 1. What time does the movie start? (Hoặc: When does the movie start?) | Phần thông tin chỉ mốc thời gian giờ giấc cụ thể nên dùng What time hoặc When, mượn trợ động từ does và đưa starts về nguyên mẫu start. Dịch câu: Bộ phim bắt đầu lúc mấy giờ? |
| 2. Why did she decide to stay at home? | Phần thông tin chỉ lý do bắt đầu bằng because nên dùng từ để hỏi Why, mượn trợ động từ did và đưa decided về nguyên mẫu decide. Dịch câu: Tại sao cô ấy lại quyết định ở nhà? |
| 3. Who invented the telephone in 1876? | Phần thông tin là tên người đóng vai trò chủ ngữ nên dùng từ để hỏi Who, không mượn trợ động từ mà giữ nguyên động từ invented. Dịch câu: Ai đã phát minh ra điện thoại vào năm 1876? |
| 4. How often do you visit your hometown? | Phần thông tin chỉ mức độ thường xuyên tần suất twice a month nên dùng từ để hỏi How often, mượn trợ động từ do. Dịch câu: Bạn về thăm quê bao lâu một lần? |
| 5. How much does this stylish leather jacket cost? | Phần thông tin chỉ giá tiền nên dùng từ để hỏi How much, mượn trợ động từ does cho chủ ngữ số ít và đưa costs về nguyên mẫu cost. Dịch câu: Chiếc áo khoác da sành điệu này có giá bao nhiêu tiền? |
Câu hỏi thường gặp
Tại sao khi đặt câu hỏi với Who lại không dùng trợ động từ do/does/did?
Trong trường hợp này, người nói chưa biết ai là người thực hiện hành động, do đó từ Who thay thế vị trí của chủ ngữ và động từ chính theo sau được chia thẳng theo thì như một câu khẳng định bình thường.
Ngữ điệu khi đặt câu hỏi trong tiếng Anh có quy tắc gì?
Quy tắc ngữ điệu chuẩn trong tiếng Anh là lên giọng ở cuối câu hỏi Yes/No và xuống giọng ở cuối câu hỏi Wh-question.
Làm thế nào để phân biệt khi nào dùng What và khi nào dùng Which?
Dùng Which khi phạm vi lựa chọn có giới hạn rõ ràng và dùng What khi phạm vi lựa chọn là mở rộng không giới hạn. Khi người hỏi đưa ra một số lượng phương án cụ thể để bạn lựa chọn, chúng ta dùng Which. Ngược lại, nếu câu hỏi mang tính tổng quát và không có danh sách giới hạn nào được đưa ra chúng ta sử dụng What.
Việc nắm vững các nguyên tắc và công thức trong cách đặt câu hỏi trong tiếng Anh sẽ giúp bạn tự tin làm chủ mọi cuộc hội thoại, giao tiếp phản xạ tự nhiên và xử lý nhanh chóng các dạng bài thi ngữ pháp. Hãy tiếp tục khám phá thêm nhiều chủ điểm ngữ pháp bổ ích khác tại danh mục các loại câu tiếng Anh của ELSA Speak để nâng cao trình độ mỗi ngày!
